Gebelik döneminde artan hormonların ve bazı alışkanlıkların değişebilmesi sebebiyle ağız diş sağlığı etkilenebilir. Özellikle östrojen ve progesteron hormonlarındaki artış anne adayının savunma sistemini etkileyebilir, tükrük salgısının miktarı ve içeriği etkilenebilir. Bu durumda tükrük ağız içini yeteri kadar temizleyemeyebilir ve anne adayının ağız hijyenine fazlasıyla dikkat etmesi gerekir. Diş fırçalamanın yanında arayüz temizliği, yanak ve dil temizliği, gargara kullanımı oldukça önemlidir.
Gebelik döneminde sıklıkla görülebilen kusma, bulantı, reflü gibi durumlar ağız içinde asiditenin artmasına diş sert dokularının ve dişetlerinin etkilenmesine sebep olabilir. Özellikle fazla bulantı ve kusma görülen anne adaylarında diş fırçalama da zor bir hale gelebilir. Ağız hijyeninin (kusma refleksini arttırmasından dolayı) yeterince sağlanamaması diş yüzeylerinde aşınmalara, renklenmelere, çürük oluşumuna, dişeti iltahaplanmalarına veya büyümelerine sebep olabilmektedir. Anne adayının fazla miktarda karbonhidrat ve şeker tüketmesi de yine çürük oluşma riskini arttırabilir, var olan çürüklerin de ilerlemesine yol açabilir.
Hamileliğin ilerleyen dönemlerinde yaşanabilen uyku problemleri ve artan hormon seviyeleri anne adayında ruhsal dalgalanmalara sebep olabilmektedir. Bu durum diş sıkma ve diş gıcırdatma gibi parafonksiyonel alışkanlıklara zemin hazırlayabilir. Bunlar mutlaka diş hekimi tarafından müdahale edilmesi gereken durumlardır.
Tüm anne adaylarının gebelik planlaması öncesi mutlaka diş hekimi kontrolüne gitmesi, gerekli tedavilerin yapılması ve gebelik dönemi ağız bakımı ile ilgili bilgilendirilmesi elzemdir. Gebelik döneminde diş tedavileri hastanın içinde bulunduğu durum değerlendirilerek yapılabilmektedir. Gebeliğin ilk trimesterı (yani 1,2 ve 3. aylar) düşük riski açısından en hassas dönem olduğundan, sadece acil olan dental tedaviler yapılabilir. Gebeliğin 2.trimester yani 4,5 ve 6. aylarında hastalara lokal anestezi altında birçok dental tedavi (dolgu, kanal tedavisi, diş taşı temizliği.. vs) yapılabilmektedir. Son trimester olan 7,8 ve 9. aylarda bebek büyümüş ve doğum yaklaşmış olduğundan yine sadece acil tedaviler yapıabilmektedir. Acil durumlarda ilk ve son trimesterda dental tedaviler, gebelik takibini yapan hekim görüşü de mutlaka alınarak yapılmalıdır. Lokal anestezi gerektirmeyen diştaşı temizliği, polisaj, devam eden ortodontik tedavi seansları tüm gebelik boyunca güvenle yapılabilir. Tüm bunlara ek olarak, dental tedavilerin mümkün olduğunca gebelik öncesinde veya sonrasında yapılması tercih edilmelidir.
- Gebelik döneminde, etkili bir ağız temizliği dışında bebeğin diş sağlığı için nelere dikkat edilmelidir ?
Bebeğin diş gelişimi de anne karnında başladığı için, anne adayı hem kendisi hem de bebeğinin sağlığı için dengeli beslenmeye dikkat etmelidir. Özellikle diş sağlığı için A,C ve D vitaminleri, kalsiyum ve proteinden zengin besinlerin yeterince alınması önemlidir. Anne adayının bilinçsiz ilaç kullanması bebeğin sadece diş sağlığını değil, genel sağlığını da olumsuz yönde etkileyebilir. Ayrıca halk arasında yaygın olan hamilelik döneminde annenin dişlerinden kalsiyumun oldukça çekilerek bebeğe aktarıldığı be sebeple diş kaybı yaşandığı oldukça yanlış bir görüştür.
- Gebelik döneminde röntgen çekilmesi zararlı mıdır?
Bu dönemde yapılan tedaviler acil tedaviler olduğundan, yapılan tedavinin takibi amaçlı röntgenler alınması gereken tedaviler için geçici bir çözüm bulunup, daimi tedavi doğum sonrası döneme ertelenebilir. Ancak anne adayının genel sağlık durumunu etkileyecek düzeyde bir zorunluluk varsa ve tanı için film çekilmesi gerekliyse bebeğin radyasyon almasını önlemek için mutlaka kurşun önlük kullanılmalıdır. Her ne kadar dental röntgenlerde verilen radyasyon miktarı az ve karın bölgesine uzak olsa da zorunlu bir hal olmadıkça çekilmemeli, zorunluysa da kurşun önlük ihmal edilmemelidir.
